MODÜL 12 · SARI KUŞAK FİNALSarı Kuşak Final · DERS-061 · ~4 dk · DMAIC: Final Projesi
Problem Cümlesi Yazılması
FİNAL · Problem Cümlesi Keskinleştiriliyor!
Final projemizin sürecini haritalandırdık; şimdi o süreçteki problemi keskin, ölçülebilir bir cümleye döküyoruz.
NET DEĞİL!
"Sistemde hata var" yazdım, bu problem cümlesi değil mi?
Hayır! Problem cümlesi ölçülebilir, sınırlı ve çözüm içermez olmalı.
Bulanık Karalama mı, Cümle mi?
Genç Dedektif, süreci haritalandırmanın özgüveniyle "sistemde hata var" gibi bulanık bir karalamayı gururla problem cümlesi sanır. Lean Usta durdurur: bu ölçülemez, kapsamı belirsiz, çözüm içeriyor. İyi bir cümle ölçülebilir, sınırlı ve çözümsüz olmalı.
B1 — Neden Problem Cümlesi Yazmak Zordur?
İnsanlar bir problem gördüğünde beyinleri otomatik olarak çözüme atlıyor. "Sistem yavaş → sistemi değiştir" gibi. Oysa iyi bir problem cümlesi, çözümü bilmiyormuş gibi yazılır.
Zor olan: ne kadar büyük olduğunu ölçmek, nerede ve ne zaman olduğunu netleştirmek, ve bunu herkesin anlayacağı bir cümlede ifade etmek.
Muhasebe dep. fatura kayıt sürecinde Ocak-Mart 2026 döneminde haftada ort. 24 kayıt hatalı giriliyor (%5 hata oranı), düzeltme 4 saat/hafta mal. yaratıyor.
Nesne (fatura kaydı) + Hata (yanlış giriş) + Yer (muhasebe dep.) + Zaman (Ocak-Mart 2026) + Büyüklük (%5, 24/hafta) + Etki (4 saat/hafta).
Sorun: Kişi suçluyor, gerçek süreçsel nedeni gizler, insani değil.
✓ İyi Problem Cümlesi:
Fatura kayıt sürecinde Ocak-Mart 2026'da 500 haftalık kayıttan 25'i (%5) hatalı, aylık 2 yanlış ödeme ve ~₺7.200 düzeltme maliyeti oluşturuyor.
Kişi yoksa, ölçüler varsa, zaman ve etkisi net ise, doğru format.
Sorun: Bu bir problem cümlesi değil, bir hipotez/çözüm önerisi!
✓ İyi Problem Cümlesi:
Muhasebe departmanı fatura giriş sürecinde bu yılın ilk çeyreğinde ~%5 hata oranı gözlemlendi, Pareto analizi yapılmadan kök neden bilinmiyor.
Çözüm önerilmedi. Sadece mevcut durum ve eksiklik net ifade edildi.
1 · Bulanık
Biçimsiz, ölçüsüz, tarifsiz bir karalama.
2 · Formül + SMART
Altı bölmeli kalıp + SMART kontrolü.
3 · Keskin
Net kenarlı, ölçülebilir, tek hedefli eskiz.
Bulanıktan Keskine: Formül Süzgeci
Bulanık cümle formülden ve SMART süzgecinden geçer; keskin, ölçülebilir bir eskize dönüşür.
B4 — Ölçülebilirlik Neden Önemli?
"Hata çok" ile "haftalık %5 hata" arasındaki fark sadece kelime değil, biri ölçülemez, diğeri proje bitimine kadar iyileştirmeyi kanıtlar.
Ölçülebilir problem cümlesi sayesinde: baz seçilir (%5), hedef konulur (%1'in altı), ve proje bitince "harika, %5'ten %0.8'e düşürdük!" denilebilir. Rakam yoksa bu mutluluk ispat edilemez.
Ölçemezsen, iyileştirdiğini kanıtlayamazsın.
Kayıp ilanı gibi net
Belirsiz vs net:
Belirsiz"Kalite düşük"
Net"2. hatta Mart'ta fire %6'ya çıktı"
Sektöre göre uyarla
Üretim
• Hat, ürün, oran, tarih
• Ölçülebilir
Sağlık
• Bölüm, süre, % gecikme
• Somut
Hizmet
• Kanal, konu, adet
• Net sınır
AI köşesi — AI ile Net Problem Cümlesi
Fırsat
Yapay zekâya bulguları ver, "net bir problem cümlesi yaz: ne, nerede, ne zaman, ne kadar" de; taslak verir. Sen veriyle netleştirir, çözümü cümleye karıştırmazsın.
Dene
Şu bulgularla bir problem cümlesi taslağı yaz: [nesne/süreç], [hata], [yer], [zaman], [büyüklük/%], [etki]. Çözüm önerme, kimseyi suçlama; yalnız ölçülebilir mevcut durumu tarif et: [bulguları yapıştır].
Dikkat
Taslağı olduğu gibi kabul etme; sayıları kendi verinle doğrula, çözümü cümleye karıştırma, son netleştirmeyi sen yap.
Mini Test
İyi problem cümlesi neyi içermez?
Problem cümlesi durumu tarif eder; çözüm önermez ve kişi suçlamaz.
Neden 'ne kadar' önemli?
Sayısal büyüklük, başlangıç durumunu ve iyileşmeyi ölçmeyi sağlar.
