La3 · DOWNTIME ÇetesiSarı Kuşak · Modül 6 "Yalın Araçları" · Ders 3/5 · For Dummies
8 KÖTÜLÜK!
Sarı Kuşak · Modül 6 "Yalın Araçları" · Ders 3/5 · ~5 dk
8 İsraf Türü · DOWNTIME
Her iyi süreci yavaşça yiyip bitiren 8 israf vardır. Her birinin kendine has bir kötü karakteri var. Hepsini tanırsan, onları yakalayabilirsin.
DOWNTIME
1Lean nedir?
2Değer/israf
38 israf türü
4İsrafı görmek
5Kapanış
Bu ders: DOWNTIME
8 KÖTÜLÜK!
"İsraf var, biliyorum. Ama hangisi, nerede?"
"Sekiz fail var. Hepsini tanıtayım."
Genç DedektifLean Usta
İsraf Var, Ama Hangi Fail?
Genç bir süreçte israf olduğunu seziyor ama tek tek adlandıramıyor; etrafta gölge-failler geziniyor. Geçen ders israfı ayırdık; şimdi Lean Usta failleri tanıtıyor: israf tek canavar değil, DOWNTIME adında 8 ayrı failden oluşan bir çete.
ARANIYOR!
D · Hatalar
O · Aşırı Üretim
W · Bekleme
N · Yetenek İsrafı
T · Taşıma
I · Stok
M · Hareket
E · Aşırı İşleme
Aranıyor: DOWNTIME Çetesi
8 İsraf Karakteri: Tanım Kartları
D
Hatalar
Defects
Ürün veya hizmet müşterinin beklentisini karşılamıyor; yeniden iş (rework) gerekiyor.
Karakter: Her şeyi bozan baş belası
O
Aşırı Üretim
Overproduction
Talebin üzerinde veya talep gelmeden önce üretim; fazla stok birikir.
Karakter: Depoları dolduran şişman baron
W
Bekleme
Waiting
Bir sonraki adım için insan veya makinenin boşta bekleme süresi.
Karakter: Sonsuza dek uyuyan prens
N
Yetenek İsrafı
Non-utilized Talent
Çalışanların bilgi, beceri ve yaratıcılığının kullanılmaması.
Karakter: Dâhiyi kalem yontmaya koşan patron
T
Taşıma
Transportation
Malzeme veya bilginin gereksiz yere bir noktadan diğerine taşınması.
Karakter: Durmadan koşturan yorgun postacı
I
Stok / Envanter
Inventory
Talebin üzerinde ham madde, yarı mamul veya bitmiş ürün stoku.
Karakter: Depo devinin altında ezilen sistem
M
Hareket
Motion
Çalışanın gereksiz fiziksel hareketi: eğilme, uzanma, ararken yürüme.
Karakter: Boş yere koşturan kahraman
E
Aşırı İşleme
Extra-processing
Müşterinin istemediği veya bedel ödemeyeceği fazladan işlem/kalite.
Karakter: Her şeyi altın kaplamak isteyen mucit
Önce Günlük Hayattan: Akşam Yemeği
8 israf fabrikaya özel değil: evde akşam yemeği yaparken bile hepsi var:
Hatalar
Yemek yandı, baştan yapıyorsun
Aşırı Üretim
2 kişiye 10 kişilik pişirmek
Bekleme
Fırının ısınmasını beklemek
Hareket
Tuz için mutfakta üç tur atmak
Stok
Dolapta unutulup bozulan malzeme
Aşırı İşleme
Basit salatayı 20 dk süslemek
Aynı İsraf, Farklı Sektör
Üretim
Bekleme: makine ayar değişimini bekliyor Taşıma: parça atölyede dört dönüyor
Sağlık
Hareket: hemşire ilaç için koridoru arşınlıyor Hatalar: yanlış tahlil → test tekrarı
Hizmet
Bekleme: müşteri sırada 10 dk Aşırı İşleme: gereksiz 5 katmanlı onay
HANGİ FAİL?
Alıştırma: İsraf Avcısı
Her senaryoda bir israf türü gizli. Kutuya tıkla: hangi israf olduğunu gör.
0 / 8 israf bulundu
Senaryo 1 · Üretim
'Bitti' diye kutladık, müşteri ürünü reddetti. Baştan başlıyoruz.
Cevap için tıkla…
Senaryo 2 · Ofis
Kimse istemeden 10.000 broşür bastırdık, depoda bekliyor.
Cevap için tıkla…
Senaryo 3 · Hizmet
Onay e-postası için 3 gün bekliyoruz, iş durdu.
Cevap için tıkla…
Senaryo 4 · Ofis
Mühendis gün boyu fotokopi çekiyor, tasarım işi bekliyor.
Cevap için tıkla…
Senaryo 5 · Üretim
Parça, bina içinde bölümler arasında 4 kez taşındı.
Cevap için tıkla…
Senaryo 6 · Üretim
3 aylık boya stoğu var ama üretim duruyor; çünkü doğru renk yok.
Cevap için tıkla…
Senaryo 7 · Sağlık
Hemşire her ilaç için koridorun öbür ucundaki dolaba 80 m yürüyor.
Cevap için tıkla…
Senaryo 8 · Hizmet
Basit talep formu 5 katmanlı onaydan geçiyor; müşteriye değer katmıyor.
Cevap için tıkla…
YAKALANDI!
"Sekizini de tanıdım. Artık yakalarım!"
"DOWNTIME listeni al, sahada kanıtla."
Sekiz Fail Yakalandı
Genç sekiz faili de tanıdı ve ağına düşürdü; DOWNTIME kontrol listesini zaferle kaldırıyor. Lean Usta süpürgesiyle failleri kapı dışarı süpürüyor: israf, süpürülecek şeydir. Genç artık bir israf avcısı.
Mini Quiz: 3 Soru (tıkla, cevabı gör)
✓ Bekleme (Waiting)· Hatalar (Defects)· Aşırı Üretim
Müşteri ya da sürecin bir sonraki adımı boşta bekliyorsa bu Bekleme (Waiting) israfıdır.
· Taşıma✓ Hatalar (Defects)· Hareket
Çıktı beklentiyi karşılamayıp yeniden yapılıyorsa bu Hatalar (Defects) israfıdır: sektör fark etmez.
· Yeni süreç✓ Yetenek İsrafı (Non-utilized talent)· Normal stok
N = Non-utilized Talent: çalışanın bilgi ve becerisinin kullanılmaması en çok gözden kaçan israftır.
AI ile İsraf Avı
Fırsat
Bir süreci anlat, yapay zekâya 'bu adımları DOWNTIME'a göre tara, hangi israf nerede?' diye sor: saniyeler içinde aday israfları listeler. Asıl beceri, doğru soruyu sormak ve cevabı sahada doğrulamaktır.
Dene
"Şu süreci adım adım anlatıyorum: [süreç adımları]. Bu adımları 8 israf türüne (DOWNTIME: Hatalar, Aşırı Üretim, Bekleme, Yetenek İsrafı, Taşıma, Stok, Hareket, Aşırı İşleme) göre tara. Her adımda hangi israf var, neden? Emin olamadıklarını 'sahada doğrula' diye ayrı işaretle."
Dikkat
AI seninle düşünür, senin yerine değil. 8 israfın mantığını bilmezsen, AI'nın işaretlediği şeyin gerçekten israf olup olmadığını anlayamazsın. Önce mantığı öğrenirsin, cevabı sahada doğrularsın; gerisini AI hızlandırır.
