Bir ev kesitinde üç iş türü: solda mavi bölgede el yanan ampulü değiştiriyor ve yeşil onay çıkıyor (görev), ortada turuncu bölgede soru işaretli boş öneri kartı asılı (fikir), sağda yeşil bölgede tavandaki su lekesi büyüteçle izlenip kaynağı parlıyor (proje); ortada yeşil vurgulu profesyonel

Yeşil Kuşak · Giriş

Proje mi, Görev mi, Fikir mi?

Her sorun DMAIC projesi değildir. Bir şeyi hemen yapabiliyorsan görevdir. İşe yarayıp yaramadığını bilmiyorsan henüz fikirdir. Kök neden bilinmiyorsa proje açılır. Bu ders üçünü ayırmayı öğretir.

Hikâye

Aynı Ev, Üç Farklı İş

Evinize aynı gün üç şey oluyor. Birincisi: koridordaki ampul yandı. Ne yapacağınızı biliyorsunuz — yenisini takarsınız, iki dakika. Toplantı, veri, analiz yok. Çözüm zaten belli, sadece yapmak lazım.

İkincisi: komşu uğrar, "bu binanın tesisatını baştan aşağı yenilesek çok iyi olur" der. Kulağa mantıklı gelir — ama kanıt var mı? Ölçülen bir sorun mu, yoksa tahmin mi? Bu henüz bir öneri. Test edilmeden koca binayı sökmek delilik olur.

Üçüncüsü: tavanda kahverengi bir su lekesi var ve her gün büyüyor. Ama su nereden geliyor — çatıdan mı, borudan mı, üst kattan mı? Bilmiyorsunuz. Kaynağı bulmadan tavanı boyarsanız, leke bir hafta sonra yine çıkar. Bu, araştırma isteyen bir iştir: önce ölç, izini sür, kaynağı bul, sonra kalıcı çöz. Ampul bir görev, tesisat önerisi bir fikir, su lekesi bir projedir.

Ev/tavan benzetmesi (yanık ampul, tesisat önerisi, kaynağı bilinmeyen su lekesi), "çözümü bilinen iş" / "kanıtlanmamış öneri" / "kök nedeni araştırılması gereken sorun" ayrımını somutlaştırmak için kurulmuştur; belirli bir olaydan alınmamıştır.

Sahneden

Toplantı Odası — Çözüm Belli mi, Değil mi?

Ekip Üyesi

"Çözüm belli, niye proje açıyoruz? Hemen düzeltelim, bitsin!"

Green Belt

"Dur. Çözümü gerçekten biliyorsak görevdir, gidip yaparız. Ama kök neden belirsizse proje açar, önce veri toplarız."

Üç Kutu

Görev · Fikir · Proje — Sınırlar Nerede?

📁 PROJE

Kök neden belirsiz. Ölçülebilir sorun var. DMAIC metodolojisi gerekiyor. 3–6 ay sürer.

Analiz aşaması zorunlu.

✔️ GÖREV

Çözüm belli. Tek adım yeterli. Analiz gerekmez. Dakikalar veya günler içinde tamamlanır.

Hemen uygulanır.

💡 FİKİR

Çözüm olabilir ama henüz kanıtlanmamış. Veri yok. Önce analiz, sonra karar verilmeli.

Test edilmeden uygulanmaz.

İnteraktif

Proje mi, Görev mi, Fikir mi? — 6 Örneği Sınıflandır

Her örnek için doğru kategoriyi seç. Bitirince "Sonucu Gör"e bas; gerekçeler açılır.

Bozuk ampulü değiştir

✅ GÖREV — Tek adımlı, çözüm açık, analiz gerektirmiyor. Hemen yapılır.

Fatura onay süresi neden 12 gün sürüyor, bunu 3 güne indir

✅ PROJE — Ölçülebilir sorun, kök neden bilinmiyor, DMAIC değer üretir.

Bence toplantıları daha kısa yaparsak verimlilik artar

✅ İYİLEŞTİRME FİKRİ — Henüz kanıtlanmamış, veri yok. Test edilmeden kabul edilemez.

Raporlara imza toparlamak 3 gün sürüyor, e-posta onayına geç

✅ GÖREV — Çözüm belli (e-posta onayı), tek adım yeterli. Proje açmaya gerek yok.

Son 4 ayda müşteri iadeleri %32 arttı, kök nedeni bulmak ve gidermek gerekiyor

✅ PROJE — Ölçülebilir trend, kök neden belirsiz, müşteri etkisi büyük. DMAIC açılmalı.

Robotik süreç otomasyonu tüm problemlerimizi çözer

✅ İYİLEŞTİRME FİKRİ — Çözüm önerisi, kanıtlanmamış. Önce mevcut süreci analiz etmek gerekir.

DMAIC Bağı

Ayrım, DMAIC'ten Önce Yaşanır

Bu ayrım DMAIC'in Define fazından bile önce, 'bunu DMAIC'e sokmalı mıyım?' kararında yaşanır. Yalnızca 'ölçülebilir sorun + bilinmeyen kök neden' projeye girer.

Define öncesi (sınıflandırma)

Talep görev/fikir/proje diye ayrılır. Görevler doğrudan yapılır, fikirler önce sınanır, sadece gerçek projeler DMAIC'e girer.

Define

Proje charter'a dökülür. Buraya yanlışlıkla bir 'görev' girerse ekip zaten bildiği çözümü kanıtlamak için ay harcar.

Measure / Analyze

Gerçek proje burada kök nedeni arar — su lekesinin kaynağını sürmek gibi. Kanıtsız bir 'fikir' buraya girerse Analyze onu ya doğrular ya çürütür.

Sık Hatalar

Kategorileri Karıştırınca Ne Olur?

Her sorunu proje sanmak

Çözümü belli işleri DMAIC'e sokmak zaman israfıdır. Çözüm belliyse görevdir, hemen yap.

Projeyi göreve indirgemek

Kök nedeni bilinmeyen sorunu 'hemen düzeltelim' deyip geçiştirmek acele çözümle sorunu geri getirir. Neden karanlıksa proje aç, veriyle kaz.

Fikri kanıtsız uygulamak

'İyi olurdu' cümlesini gerçek gibi devreye almak. Önce mevcut durumu analiz et, fikri veriyle sına, sonra karar ver.

'İyi olurdu'yu proje sanmak

Belirsiz dilek proje değildir. Kapsam, ölçülebilir hedef ve kök neden belirsizliği eklenmeden proje açma.

Sınıflandırmayı atlamak

Talebe tür sormadan dalmak. Her işin başında sor: çözüm belli mi, tahmin mi, yoksa kök neden karanlık mı?

AI Köşesi

AI Süzgeç Kurar, Green Belt Karar Verir

Yapay zekâ bir talebi hızlıca 'proje mi, görev mi, fikir mi?' diye sınıflandırıp gerekçelendiren iyi bir ilk süzgeçtir: ölçülebilir mi, çözümü belli mi, kanıt içeriyor mu — değerlendirip öneri verir. Belirsiz bir 'iyi olurdu' cümlesini ölçülebilir bir problem cümlesine de dönüştürür. Ama sınıf etiketini kesin doğru sanmayın: AI 'bu bir görev' diyorsa sahadaki bağlamı bilmiyor olabilir — çözümün gerçekten belli olup olmadığını, kök nedenin bilinip bilinmediğini siz doğrularsınız.

Şu iş taleplerini 'Görev (çözüm belli, hemen yap) / İyileştirme Fikri (kanıtlanmamış öneri, önce test) / DMAIC Projesi (ölçülebilir sorun, kök neden bilinmiyor)' diye sınıflandır. Her satırda talebi, kategoriyi ve gerekçesini yaz; gerekçede 'çözüm belli mi?' ve 'kök neden biliniyor mu?' sorularına dayan: [talepleri yapıştır].

Şu belirsiz iyileştirme fikrini değerlendir: '[fikri yaz]'. (1) Görev mi, fikir mi, proje mi? (2) Fikirse, bir DMAIC projesine dönüştürmek için hangi ölçülebilir sorunu, hedefi ve veriyi eklemeliyim? (3) Görevse, doğrudan uygulanabilecek tek adımı yaz.

Anlayalım

Tıkla, Cevabı Gör

Fikir, ölçülebilir bir sorunla eşleştiğinde, kök nedeni bilinmediğinde ve finansal ya da müşteri etkisi olduğunda DMAIC projesine dönüşür.

Görevde çözüm açıktır ve tek adımda uygulanır. Projede kök neden belirsizdir ve DMAIC metodolojisi gerektirir.

Çözüm açık, kapsam sınırlı ve analiz gerektirmiyorsa proje gereksizdir. Fazladan kaynak tüketmemek için doğru kategoriyi belirlemek önemlidir.

Cebine Koymalık

"Çözümü biliyorsan yap, konuşma; bilmiyorsan proje aç, veriyle kaz — tavanı boyamadan önce sızıntının kaynağını bul."

Bir sonraki talep masana geldiğinde önce sınıflandır: çözüm belli mi (görev), tahmin mi (fikir, önce test), yoksa ölçülebilir ama kök nedeni karanlık mı (proje)? Doğru kategori, doğru kaynağı çağırır.