MODÜL 11 · AI + L6S Sarı Kuşak · Ders 4 · Kök Neden Hipotezi
MODÜL 11 · AI + L6S

Kök Neden Hipotezi Üretme

AI, sana 10 hipotez listesi çıkartabilir. Peki hangileri gerçekten test edilmeye değer? Bu ayrımı sen yapacaksın.

Geçen ders AI veriyi özetlemişti; şimdi kök neden hipotezleri istiyoruz.
DUR!
Yazisiz parlayan AI ekrani bir demet bos hipotez karti savurur; Genc Dedektif bir karti kapip zaferle kaldirir; Lean Usta bir eli dur der gibi kalkik obur eliyle gercek sahayi/makineyi isaret eder
Bak, AI kök nedeni buldu bile. İşimiz bitti.
Dur. O bir hipotez, kanıt değil henüz.
AI Kusar, Genç Atlar

AI ekranı saniyede bir demet boş hipotez kartı fırlatır; Genç Dedektif ilk kartı kapıp 'kök neden bu, bitti' diye atılır. Lean Usta durdurur: o bir hipotez, kanıt değil. Dersin kalbi ilk karede açılır.

FİKİR YAĞMURU!
AI ne yaptı, takım ne yapacak?
Sen (prompt):
“Problem: Son 4 haftada Makine #3'te hata oranı %8'den %18'e çıktı. Olası kök nedenleri 6M kategorilerine göre listele.”
AI 2 saniyede 12 hipotez üretti...
AI yanıtı:
“Makine: Yağ eksikliği, kalibrasyon hatası. Malzeme: Hammadde değişimi. Metot: Yeni operatör talimat farkı. İnsan: Vardiya yorgunluğu. Ölçüm: Sensör sapma. Çevre: Nem artışı...”
Şimdi takım devreye giriyor: 12 hipotezi hangilerini öncelikle test edeceğiz? Hangileri mantıklı, hangileri zayıf?
AI YAPAMAZ: Kök Nedeni Bulmak

Kök nedeni bulmak veri ile doğrulama gerektirir. AI sadece hipotez listesi oluşturabilir. Hangi hipotezin gerçek kök neden olduğunu ancak saha verisi ve test söyler.

AI YAPABİLİR: Hipotez Listesi

6M ya da 5 Neden çerçevesiyle sistematik hipotez listesi üretmek AI'nın güçlü olduğu noktadır. Beyin fırtınasını hızlandırır; gözden kaçabilecek kategori açıklarını kapatır.

SÜZ!
AI ekrani asagi bos kart saganagi doker; Genc uc renkli tepsinin (yesil/sari/kirmizi) basinda bir karti buyutecle gercek makineye karsi sinar; Lean Usta ekrandan makineye/sahaya isaret eder
On iki fikir geldi, hangisi gerçekten doğru?
Her birini sahada veriyle sına, sonra karar ver.
Hipotez Eleği

AI'nın kart yağmuru sahada üç tepsiye elenir: olası, daha fazla veri, olası değil. Genç her kartı gerçek makineye karşı büyüteciyle sınar. Kaynak ekranda değil, sahadadır.

AI hipotez üretir, sen kanıtla elersin.
Hipotez Filtresi · Her Hipotezi Değerlendir
AI'nın ürettiği hipotezleri değerlendir: Olası, Olası değil, ya da daha fazla veri gerekiyor mu?
H1: Makine #3'ün yağ değişimi takvimi geçtikten sonra aşınma artıyor
H2: Operatörlerin astrolojik burçları üretim hatasını etkiliyor
H3: İkinci vardiya operatörleri yorgunluk nedeniyle daha çok hata yapıyor
H4: Hammadde kalite farklılıkları belirli üreticilerden gelen parçalarda yüksek hata ürettiriyor
H5: Sıcaklık değişimi ölçüm sistemi hassasiyetini etkiliyor
H6: Pazar günü üretim hızının artması hata oranını yükseltiyor
AI köşesi — AI'dan Hipotez İskeleti Al
Fırsat

AI, bir problemi 6M ya da 5 Neden çerçevesinde saniyeler içinde onlarca olası kök neden hipotezine çevirir; beyin fırtınasını hızlandırır, gözden kaçabilecek kategori açıklarını kapatır. Kök nedeni BULMAK değil, hipotez listesi ÜRETMEK AI'nın güçlü olduğu noktadır.

Dene
Problem: Son 4 haftada Makine #3'te hata oranı %8'den %18'e çıktı. Olası kök nedenleri 6M kategorilerine göre listele. Her hipotezin yanına onu sahada nasıl veriyle test edebileceğimi yaz; hiçbirini kesin kök neden ilan etme.
Dikkat

AI'nın ürettiği her satır bir HİPOTEZDİR, kanıt değil; hangisinin gerçekten aktif olduğunu ancak saha verisi ve test söyler. AI kolayca 'operatör hatası' gibi kişiyi suçlayan yüzeysel köke saplanır; sen sistem sebebine in ve kökü veriyle SEN doğrula. Seçimi yapan hâlâ sensin.

KANIT!
Genc Dedektif kanitladigi uc bos karti gercek makineye tutturmus, elenenler kenarda burusuk; defterini kapatmis rahatlamis; Lean Usta supurgesine yaslanmis ileriyi/acik kapiyi isaret eder; arkada AI ekrani sonuk
AI on verdi, ben üçünü kanıtladım.
Şimdi AI'dan aksiyon planı taslağı isteyeceğiz.
Seçimi Sen Yaparsın

Genç, on hipotezden kanıtla ayakta kalan üçünü gerçek makineye tutturur; elenenleri kenara atar. Seçimi AI değil, insan yaptı. Sıradaki iş: kanıtlanmış köklerden aksiyon planı.

Aklında Kalacak Cümle

“AI sana 10 hipotez verir, sen 3'ünü seçersin. Seçimi yapacak olan hâlâ sensin.”

Sıradaki adım: kanıtlanmış köklerden aksiyon planı taslağı.